Search This Blog

Wednesday, January 18, 2017

ေက်ာက္စာမ်ားက ေျပာေသာ အေသာကမင္းႀကီး


ေက်ာက္စာ နံပါတ္ (၁၃) မွာ ေရးထုိးထား တဲ့ ဗုဒၶသာသနာ ျပန္႔ပြားဖုိ႔ သာသနာျပဳ အဖြဲ႕ေတြ ေစလႊတ္ရာ ဌာနျဖစ္တဲ့ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြက ဘုရင္ (၅) ပါးရဲ႕အမည္ေတြကုိအေျခခံၿပီး အေသာက ဘုရင္ရဲ႕ နန္းစံႏွစ္ကုိဘီစီ ၂၆၈ - ၂၃၂ လုိ႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ အဲဒီဘုရင္(၅)ပါးရဲ႕အမည္ထဲမွာ အီဂ်စ္၊ ဆီးရီးယားနဲ႔မက္ဆီဒုိးနီးယားက ဘုရင္ေတြပါတယ္။ အေသာက ဘုရင္ နန္းစံ တဲ့ သက္တမ္းကုိ အဲဒီ ဘုရင္ (၅) ပါးရဲ႕ နန္းစံႏွစ္ေတြကေန ခန္႔မွန္းၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီ ခန္႔မွန္းခ်က္ဟာ ၂ ႏွစ္ကေန ၁၀ ႏွစ္ ေလာက္ေတာ့ မွား ခ်င္မွား သြားႏုိင္တယ္။ ေရွးအင္ဒီးယန္းေတြဟာသမုိင္းႏွစ္ကာလမွတ္တမ္းေတြ ကုိမွတ္ေလ့မရွိၾကေတာ့ယခုတြက္ခ်က္ခန္႔မွန္းထားတဲ့ႏွစ္နဲ႔ဘဲ အိႏၵိယ ေရွးေဟာင္း သမုိင္းကုိ ခုႏွစ္ စဥ္ၾကည့္ၾကရတယ္ ။ သီဟုိဠ္ သမုိင္းက်မ္းျဖစ္တဲ့ "မဟာ၀ံသ’’ က အေသာကဘုရင္ရဲ႕ နန္းစံႏွစ္ကုိ (၃၇) ႏွစ္လုိ႔ ေျပာထားၿပီး၊ "ပုရာမ္’’ က်မ္းကေတာ့(၃၆) ႏွစ္လုိ႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အေသာကဘုရင္လက္ထက္အတြင္းက ေရးထုိးခဲ့တဲ့ေက်ာက္စာ ေတြဟာ အဲဒီ ေခတ္ကာလကုိ ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္ဖုိ႔အတြက္ ခုိင္မာတဲ့ သက္ေသအေထာက္ထားေတြျဖစ္တယ္။ ဒီေက်ာက္စာေတြအျပင္ သီဟုိဠ္မွာ မွတ္တမ္းတင္ထားတဲ့ ''မဟာ၀ံသ၊ ဒီပ၀ံသနဲ႔ သမႏၱပါသာဒိကာ’’ က်မ္းေတြကုိ လည္း တုိက္ဆုိင္ၾကည့္ၾကရတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေျမာက္ပုိင္း ဗုဒၶဘာသာ က်မ္းေတြျဖစ္တဲ့အေသာကရာဇ ၀ဒါန’’၊‘’အေသာကရာဇသုတၱ’’ နဲ႔ '' ဒိဗ်ာ၀ဒါန ’’က်မ္းေတြနဲ႔လည္းႏွႈိင္းယွဥ္တြက္ခ်က္ၾကည့္ရပါတယ္။

အစဥ္အလာ သမုိင္းအရေတာ့ အေသာက ဘုရင္ဟာ ငယ္ရြယ္စဥ္ အခါတုန္းက အလြန္ၾကမ္းတမ္း ခက္ထန္တယ္၊ လူအသက္ေပါင္းမ်ားစြာ သတ္ခဲ့တယ္၊ ေနာက္ပိုင္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ျဖစ္သြားတဲ့အခါ အလြန္ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႕သြားၿပီး ျပည္သူျပည္သားေတြကုိ ေမတၱာ က႐ုဏာနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ လုိ႔ သူဟာ ''ဓမၼာေသာ ကဘုရင္’’လုိ႔ ထင္ရွားသြားတယ္၊ စသည္ျဖင့္ ျဖစ္တယ္။

အေသာကဘုရင္ရဲ႕ဘ၀ဇာတ္ေၾကာင္းကုိေက်ာက္စာေရးသားခ်က္ေတြကပုိၿပီးခုိင္ခုိင္မာမာေျပာျပေနပါတယ္။ ေက်ာက္စာေတြထဲကအတုိင္းေျပာရရင္ေတာ့ အေသာက ဘုရင္ဟာ နန္းစံႏွစ္ (၇) ႏွစ္မွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဗုဒၶဘာသာ ၀င္ျဖစ္ၿပီး ၂ ႏွစ္ခြဲေလာက္ထိ သူဟာ ဗုဒၶဘာသာကုိေလးေလးနက္ မသက္၀င္ခဲ့ေသးဘူးလုိ႔ ခန္႔မွန္းရမွာ ျဖစ္တယ္။ နန္းစံႏွစ္ (၈) ႏွစ္မွာကလိဂၤတုိင္းကုိစစ္ႏုိင္ခဲ့တယ္၊ ဒီ စစ္ပြဲအတြင္းမွာအျပစ္မဲ့ ျပည္သူမ်ားစြာေသၾကခဲ့ရတာ ကုိအေသာကဘုရင္ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတယ္။ စစ္သုံ႔ပမ္းေတြကုိ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးခဲ့ တယ္။ ကေလးသူငယ္ေတြ မိတကြဲ၊ ဖတကြဲ ျဖစ္ခဲ့ၾကရ သလုိ ၊ လင္ဆုံး၊ သားဆုံး၊ မယားဆုံးလုိ႔ ပူေဆြးေသာက ေရာက္ေနတဲ့ စစ္ဒဏ္ထိျပည္သူေတြကုိ အေသာကဘုရင္ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရတယ္။ ဒီလုိ စစ္ရဲ႕ အနိ႒ာ႐ုံျမင္ကြင္း ကုိ ျမင္ေတြ႕ခဲ့ ရတဲ့ အေသာကဘုရင္ဟာအလြန္စိတ္မခ်မ္းမေျမ့ျဖစ္ခဲ့ရၿပီး စစ္ ကုိစက္ဆုပ္သြားခဲ့တယ္။ တုိက္ခုိက္ သတ္ျဖတ္ၿပီး ျဖစ္ေပၚရရွိလာတဲ့ေအာင္ပြဲကုိအလြဲေအာင္ပြဲ အျဖစ္သိျမင္လက္ခံခဲ့ၿပီးေတာ့ တကယ့္ ေအာင္ပြဲ ဆုိ တာ ဟာအၾကမ္းဖက္၊ ႏွိပ္ကြပ္မူ မပါတဲ့ ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ ဓမၼ၊၀ိနယအဆုံးမေတြေပၚ မွာအေျခခံ တဲ့ ေအာင္ပြဲ သာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ လက္ခံသိျမင္လာခဲ့တယ္။

အဲဒီေနာက္တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလပတ္လုံးဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕တပည့္သာ၀ကသံဃာေတာ္အရွင္ျမတ္ေတြကုိ ဆည္းကပ္ ခဲ့တယ္။ ေကာင္းမႈကုသုိလ္မ်ားစြာျပဳခဲ့တယ္၊ ကုိယ္က်င့္ သီလေတြ ယုံယုံၾကည္ၾကည္ က်င့္ႀကံခဲ့ တယ္။ ေက်ာက္စာ နံပါတ္ (၈) မွာ အေသာကမင္းႀကီးဟာ နန္းစံႏွစ္ (၁၀) ႏွစ္မွာ ''သေမၺာဓိ’’ ကုိသြားခဲ့တယ္ လုိ႔ ေရးထုိးထားတယ္။ ဒီေရးထုိးမူဟာ အေသာကမင္းႀကီးဟာသူကုိယ္တုိင္ထူးျမတ္တဲ့ တရားအသိဉာဏ္ရရွိသြားခဲ့တယ္လုိ႔အဓိပၸါယ္ထြက္သလုိဗုဒၶျမတ္စြာသဗၺညဳတဉာဏ္ေတာ္ရရွိေတာ္မူခဲ့တဲ့ ဗုဒၶဂါယာေဒသ ကုိ သြားေရာက္ခဲ့တယ္ လုိ႔လည္း အဓိပၸါယ္ထြက္ေနပါတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီးအေသာကဘုရင္ဟာဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ဘ၀ျဖစ္စဥ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေနရာဌာနေတြကုိဘုရားဖူးခရီးထြက္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ထပ္ေက်ာက္စာတစ္ခုကေတာ့အေသာကဘုရင္ဟာနန္းစံႏွစ္(၁၂) ႏွစ္မွာဗုဒၶျမတ္စြာဖြားေတာ္မူရာ လုမၺိနီကုိသြားခဲ့တယ္ လုိ႔ ေရးထုိးထားပါတယ္။အေသာက ဘုရင္ဟာ ဗုဒၶ၀ါဒကုိ ထက္သန္တဲ့ သဒၶါတရားနဲ႔ယုံၾကည္ကုိးကြယ္ၿပီးလုိက္နာက်င့္သုံးခဲ့တယ္။သူ႔ၾသဇာ ျဖန္႔က်န္မူေအာက္မွာရွိတဲ့တုိင္းျပည္ ေဒသအႏွံ႔မွာလည္းဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ တရားေတာ္ေတြ ထြန္းကားျပန္႔ပြားေအာင္ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ခဲ့တယ္။

ေစတီပုထုိးေတြမွာ ဗုဒၶ၀င္ေၾကာင္းခ်င္းရာ နတ္ျပည္ေလာက ႐ုပ္လုံး႐ုပ္ၾကြေတြ ထုလုပ္တန္ဆာဆင္ေစၿပီး တုိင္းသူျပည္သားေတြကုိ ႐ုပ္ပုံေတြက တဆင့္ ဗုဒၶ၀ါဒ အဆုံးအမေတြကုိ သင္ၾကားေပးခဲ့တယ္။

ဒီလုိသင္ၾကားမူေတြေၾကာင့္ အရင္တုန္းက ဗုဒၶ၀ါဒအေၾကာင္းဘာမွမသိၾကရတဲ့သာမာန္ျပည္သူေတြဟာ နတ္သားနတ္သမီးေတြအေၾကာင္းနတ္ျပည္ေလာကအေၾကာင္းကုိသိၾကရတယ္လုိ႔ေက်ာက္စာမ်ားစြာမွာေရးထုိးေဖာ္ျပထားတယ္။ နန္းစံႏွစ္(၇) ႏွစ္ကစၿပီး(၂၇) ႏွစ္အထိအေသာဘုရင္ႀကီးဟာ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ျပန္႔ ပြား ထြန္းကားဖုိ႔ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ဒီေဆာင္ရြက္မူေတြကုိ ေက်ာက္စာမွတ္တမ္းေတြနဲ႔ ေရးထုိးမွတ္ တမ္းတင္ခဲ့တယ္။ ဒီလုိ ေရးထုိးထားခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာအမ်ားစုကုိရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ၾကၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

အခ်ဳိ႕ေက်ာက္စာေတြကုိ ေျပာင္ေခ်ာေနတဲ့ ေက်ာက္ျပားေတြေပၚမွာ ေရးထြင္း ထားခဲ့ၿပီး ေက်ာက္ခ်ပ္စာ လုိ႔ေခၚၾကတယ္။ အခ်ဳိ႕ေက်ာက္စာေတြကုိ ႀကီးမားတဲ့ သဲေက်ာက္လုံးတုိင္ႀကီးေတြေပၚ မွာ ေရးထြင္း ခဲ့ၿပီး ေက်ာက္စာတုိင္ လုိ႔ေခၚၾကပါတယ္။ ေက်ာက္ခ်ပ္စာ ကုိဘဲ ေနာက္ထပ္ ႏွစ္မ်ဳိးခြဲျခားႏုိင္ပါတယ္။ အဓိ က ေက်ာက္ခ်ပ္စာ(၁၄)ခ်ပ္ကုိ အေသာက ဘုရင္အုပ္ခ်ဳပ္စုိးစံသြားခဲ့တဲ့ ဂါနာအပါအ၀င္တုိင္းျပည္နယ္စပ္ တစ္ေလွ်ာက္ ေဒသ(၇) ေနရာကေနရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ၾကတယ္။အဲဒီေက်ာက္ခ်ပ္ေတြမွာရွည္လ်ားတဲ့ေက်ာက္ စာ မွတ္ တမ္းေတြပါ၀င္ၿပီး ေက်ာက္စာမွတ္တမ္းေတြ ရဲ႕ အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္လက္ေတြ ကုိ ေတြ႕ရွိ ၾကရ ပါတယ္။ေသးငယ္တဲ့အျခား ေက်ာက္ခ်ပ္စာေတြကုိေတာ့အိႏၵိယႏုိင္ငံ၊အလယ္ပုိင္းနဲ႔ေတာင္ ပုိင္းေဒသ က ေနရာ (၇) ေနရာမွာရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့တယ္။ ဒီ ေက်ာက္စာေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ဗုဒၶ၀ါဒနဲ႔ သက္ဆုိင္ေန ၿပီး အခ်ဳိ႕ေက်ာက္စာေတြမွာေတာ့ အေသာကဘုရင္ရဲ႕မင္းက်င့္တ ရားဆုိင္ရာက်င့္ထုံးေတြကုိေရးထုိး ထားပါတယ္။အေသာကဘုရင္က ေလ့လာသင္ယူၾကဖုိ႔တုိက္တြန္းထား တဲ့ ဗုဒၶတရားေတာ္သုတ္ (၇)သုတ္ ပါတဲ့မွတ္တမ္းေက်ာက္စာခ်ပ္ကုိ ''ဘာရတ္ထ္’’ မွာေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး အဲဒီေက်ာက္ခ်ပ္စာဟာ အေသး စားေတြထဲ က တစ္ခ်ပ္ျဖစ္ပါတယ္။

အႀကီးစား၊အေသးစားေက်ာက္စာတုိင္ေတြမ်ားစြာ လည္းယေန႔ေခတ္ ထိေအာင္ က်န္ရစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာက္စာတုိင္(၆)တုိင္၊သုိ႔မဟုတ္(၇)တုိင္ကိုအဓိကအားျဖင့္ အိႏၵိယႏုိင္ငံအလယ္ပုိင္း က ေနရာ(၆) ေနရာမွာ ေတြ႕ရွိခဲ့တယ္။ ေက်ာက္စာတုိင္ေတြမွာ ေရးထုိးထားတဲ့မွတ္တမ္းေတြ ဟာ အမ်ား အားျဖင့္ ေက်ာက္ခ်ပ္စာေတြ မွာပါသလုိ ဗုဒၶဓမၼဆုိင္ရာ အဆုံး အမေတြျဖစ္ပါ တယ္။ အဲဒီေက်ာက္ စာတုိင္ေတြ ကုိအေသာကဘုရင္ နန္းစံႏွစ္ (၂၆) ႏွစ္မွာ ေရးထုိးစုိက္ထူခဲ့တာျဖစ္တယ္။ အေသး စားေက်ာက္စာတုိင္ေတြ ကုိ ဗုဒၶ၀င္ေနရာေတြျဖစ္တဲ့ ''ဆာရာနတ္ထ္’’ လုိ၊ ''ဆန္ခ်ီ’’ လုိ ေနရာေတြ မွာ ေတြ႕ရမ်ားတယ္။ ဒီေက်ာက္စာတုိင္ေတြ ကေတာ့ ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ တပည့္ သံဃာ့အဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ သက္ဆုိင္တဲ့အေၾကာင္းရာေတြ ပါ၀င္ေနတယ္။ ၿပီးေတာ့ သံဃာေတြ မညီမညြတ္ဂုိဏ္းကြဲသြားႏုိင္ တဲ့ အႏၱာရာယ္ေတြကုိလည္း သတိေပးေရးထုိးထားပါတယ္။ ဒီေက်ာက္စာ တုိင္ေတြရဲ႕ ထိပ္ ဆုံးမွာ အမ်ား အားျဖင့္ သတၱ၀ါတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ တန္ဆာဆင္ထားတယ္။ ''ဆာရာနတ္ထ္’’မွာ ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ တဲ့ ေက်ာက္စာတုိင္ရဲ႕ ထိပ္မွာ ျခေသၤေလးေကာင္ ေလးဘက္ေလး တန္မ်က္ႏွာ မူေန ပုံထြင္းထု ထား ၿပီးေအာက္ဘက္မွာ ဓမၼစၾကာလွည္းဘီး ေတြပါတယ္။ ဒီလက္ရာေျပာက္ေျမာက္လွတဲ့ အေသာကဘုရင္ရဲ႕ သေကၤတ အမွတ္တံဆိပ္ကုိ ဒီေန႔ေခတ္ အိႏၵိယႏုိင္ငံရဲ႕ ႏုိင္ငံေတာ္ အမွတ္တံဆိပ္ အျဖစ္အသုံးျပဳထား ပါတယ္၊ၿပီးေတာ့ဓမၼလွည္းဘီးပုံကုိေတာ့ အိႏၵိယႏုိင္ငံ ရဲ႕ႏုိင္ငံေတာ္ အလံေပၚ မွာေတြ႕ျမင္ႏုိင္ ပါတယ္။ အေသာကဘုရင္ရဲ႕ေက်ာက္စာေတြကုိ(၁၉) ရာစုႏွစ္က စၿပီးပညာရွင္ေတြ စတင္ေတြ႕ရွိခဲ့ၾက တယ္။ မၾကာေသးခင္ႏွစ္မ်ားထိဆက္လက္ေတြ႕ ရွိေနဆဲျဖစ္တယ္။ ၁၉၄၉ခုႏွစ္မွာ အာေမးနီး ယန္း ဘာသာ နဲ႔ ေရးထုိးထား တဲ့အေသာက ဘုရင္ရဲ႕ေက်ာက္စာ တစ္ခ်ပ္ကုိ အာဖရိ ကန္ နစ္စတန္ႏုိင္ငံလမ္ပါ က ေဒသမွာ ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့တယ္။ ဂရိ၊ အာေမးနီးယန္း ႏွစ္ဘာ သာ ေရးထုိးထား တဲ့ ေက်ာက္စာ ကုိေတာ့၁၉၅၈ ခုႏွစ္က ကန္ဒဟာရ္ ေဒသမွာေတြ႕ ရွိခဲ့တယ္။ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္မွာေဒလီၿမိဳ႕နယ္ အစပ္မွာ လည္း ေက်ာက္ စာခ်ပ္တစ္ခ်ပ္ေတြ႕ရွိခဲ့ တယ္။ ေက်ာက္စာ (၃၀) ေက်ာ္ကုိ အတည္ျပဳ ထားႏုိင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ တယ္။ဂ်ိမ္း ပရင့္ဆပ္ က ၁၈၇၃ ခုႏွစ္မွာ အေသာကေက်ာက္ စာေတြ ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ေတြကုိ စတင္ ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ကစၿပီး တျဖည္းျဖည္း အဓိပၸါယ္ ပိုေကာက္ႏုိင္ခဲ့ရာကေန အခုေတာ့ေက်ာက္စာ ခ်ပ္ေတြရဲ႕ စကားအဓိပၸါယ္ကုိ အျပည့္အ၀ နီးပါး နားလည္ႏုိင္ျကၿပီျဖစ္ေပမဲ့ ဒြိဟျဖစ္စရာ ေက်ာက္စာ အဓိပၸါယ္မ်ားစြာလည္း က်န္ရွိေနပါေသးတယ္။

အေသာကမင္ႀကီးဟာဗုဒၶ၀ါဒရဲ႕သင္ၾကားမူျဖစ္တဲ့လူသားအားလုံးဟာအေျခခံအားျဖင့္အဆင့္တန္းတူညီတယ္ ဆုိတဲ့ ဆုံးအမကုိ လက္ခံယုံၾကည္ခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔ သူ အပါ၀င္ လူသား အားလုံးဟာ ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ အဆုံးမတရားေတာ္ေတြကုိ လုိက္နာက်င့္သုံးဖုိ႔လုိတယ္။ လူသားအားလုံးဟာက႐ုဏာတရား ကိန္းေအာင္း ၿပီး ႐ိုးသားျဖဴ စင္ဖုိ႔လုိတယ္ လုိ႔ယုံၾကည္ယူဆခဲ့တယ္။ ဘုရင္မင္းျမတ္ဟာ သူ႔ရဲ႕ျပည္ သူ ျပည္ သားေတြ အားလုံး သက္ရွိ သတၱ၀ါေတြ အေပၚမွာသနားၾကင္နာဖုိ႔၊ မွန္ကန္စြာ ေျပာဆုိဖုိ႔၊ စိတ္ရွည္ သည္းခံဖုိ႔ အကူညီမဲ့ေနသူေတြ ကုိကူညီဖုိ႔တုိက္တြန္းခဲ့တယ္၊ အားေပးခဲ့တယ္။ ဆုိခဲ့တဲ့လူသားက်င့္၀တ္ေတြ ဟာအလြန္႐ုိးရွင္းေနေပမဲ့၊ အေသာကမင္းႀကီးကေတာ့ ဒီက်င့္၀တ္ေတြဟာ ဘယ္ေတာ့မွ ေဖာက္ျပန္ေျပာင္း လဲ မူ မရွိတဲ့လူသားအားလုံးလုိက္နာ က်င့္သုံးသင့္တဲ့သစၥာတရားေတြအျဖစ္ယုံၾကည္လက္ခံခဲ့တယ္။ အဲဒီ က်င့္၀တ္ေတြကုိေနာက္ အနာဂတ္ မ်ဳိးဆက္ေတြ လက္ဆင့္ကမ္းဖုိ႔အတြက္ သူဟာဆုိခဲ့ၿပီး တဲ့ ေက်ာက္စာ ခ်ပ္၊ ေက်ာက္စာတုိင္ေတြ မွာေရးထုိးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကုိယ့္လုိ ေ၀ဒနာခံစားမူရွိတဲ့သတၱ၀ါအားလုံးရဲ႕အသက္ကုိ ေလးစားတန္ဖုိးထားဖုိ႔အေရးႀကီးတယ္ဆုိတဲ့အခ်က္ကုိအေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ ေက်ာက္စာေတြမွာထပ္ခါတလဲလဲ ေဖာ္ျပေရးထုိးထားခဲ့ပါတယ္မလုိအပ္ဘဲသတ္ျဖတ္ညဥ္းဆဲျခင္းကုိ ဥပေဒနဲ႔ ပိတ္ပင္တားျမစ္ခဲ့တယ္။ အကယ္၍ သတၱ၀ါေတြကုိ မျဖစ္မေနသတ္ျဖတ္ရမယ္ ဆုိရင္ေတာင္ ကုိယ္၀န္ေဆာင္မိခင္နဲ႔ငယ္ရြယ္တဲ့သတၱ၀ါေတြကုိလုံး၀မသတ္ရဘူး။တုိင္းျပည္အႏွံ႔မွာ ေဆး႐ုံေတြေဆာက္လုပ္ေပးခဲ့တယ္၊ ေဆး႐ံုတစ္မ်ဳိးက လူေတြ အတြက္ျဖစ္ၿပီး၊ ေနာက္ထပ္ ေဆး႐ုံတစ္မ်ဳိးက တိရစာၦန္ေတြ အတြက္ျဖစ္တယ္။ ေဆး၀ါးကုသဖုိ႔လုိအပ္တဲ့ ေဆးပင္ေတြကုိ အထူးစုိက္ပ်ဳိးေစခဲ့ တယ္၊ လမ္းေဘးေတြမွာ အရိပ္ရသစ္ပင္ေတြစုိက္ပ်ဳိးေစခဲ့တယ္။ေရတြင္းေရကန္ေပါင္းမ်ားစြာတူးေဖာ္ေစခဲ့တယ္။ ခရီးသည္ေတြနားခုိဖုိ႔ ဇရပ္၊နားေနရန္ဌာနေတြ၊ ေသာက္သုံးေရစင္ေတြ ခရီး လမ္းမေတြရဲ႕ေဘးမွာ တည္ထားေစခဲ့တယ္

(ေက်ာက္စာ ၃)

ဒီလုိကူညီေစာင့္ေရွာက္ျခင္းနဲ႔အေသာကမင္းႀကီးဟာသူ႕တုိင္းျပည္က ျပည္သူျပည္သားေတြ ရဲ႕ ဘ၀ ကုိ ၿငိမ္းခ်မ္းသာ ယာေစခဲ့တယ္၊ လူအပါအ၀င္ သတၱ၀ါအားလုံးရဲ႕အေပၚမွာထားရွိတဲ့ သူ႕ရဲ႕ ေမတၱာတရား၊ သနားေစာင့္ေရွာက္မူ (ဒယာ)တရားေတြကုိ ေဖာ္လွစ္ျပသခဲ့ပါတယ္။ အေသာကမင္းႀကီး ရဲ႕ေက်ာက္စာေတြ မွာ မိဘ၊ဆရာသမားနဲ႔ သက္ႀကီး၀ါႀကီးေတြရဲ႕ဆုံးမစကားကုိ ႐ုိေသေလးစားဖုိ႔အ ေရးႀကီးေၾကာင္းကုိလည္း ထပ္ခါတလဲလဲေဖာ္ျပထားတယ္။ သက္ႀကီးရြယ္အုိေတြကုိ ယဥ္ေက်းစြာဆက္ဆံဖုိ႔လမ္းညႊန္ထားတယ္။ မိတ္ေဆြေတြ၊ ပညာရွိ၊ သမဏ၊ ျဗာဟၼဏေတြ၊ ဆင္းရဲသားေတြ ၊ေက်းကၽြန္ေတြကုိ ေကာင္းမြန္စြာ ဆက္ ဆံဖုိ႔၊ ဘယ္အဆင့္တန္းမွာ ဘဲျဖစ္ျဖစ္လူသားတစ္ဦးစီမွာရွိတဲ့လူသားဂုဏ္သိကၡာ ကုိ ေလးစားဖုိ႔တုိက္ တြန္း ထားတယ္။ ဒီအျပင္သာမဏ၊ ျဗာဟၼဏေတြနဲ႔ဘုန္းေတာင္းယာစကာေတြကုိ ဆြမ္း၊ ထမင္းလွဴဒါန္းစြန္ ႔ႀကဲဖုိ႔ လည္း လမ္းညႊန္ထားပါတယ္။ အေသာကမင္းႀကီး ကုိယ္တုိင္လည္း အမဲလုိက္ေလ့ရွိတဲ့ ၀ါသနာ ကုိ စြန္႔လြတ္ခဲ့ၿပီး တုိင္းျပည္အႏွံ႔ ဓမၼခရီးေတြ လွည့္လည္ခဲ့ေၾကာင္း ေက်ာက္စာ မွာ ေရးထုိးေဖာ္ျပထားတယ္။

(ေက်ာက္စာ - ၈) ဒီလုိ ဓမၼခရီးထြက္တဲ့အခါ အေသာကဘုရင္ဟာ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ က်မ္းတတ္ပုဂၢိဳလ္ေတြကုိသြားေရာက္ဖူးျမင္ တယ္ ၊ဆြမ္းပစၥည္းေတြ လွဴဒါန္းေထာက္ပံ့ တယ္၊ၿပီးေတာ့ သာမာန္ျပည္သူ၊ ျပည္သားေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆုံၿပီးသူသိထားတဲ့တရား ဓမၼေတြနဲ႔ သူတုိ႔ကုိ ေဟာေျပာဆုံးမ ပါတယ္။ ဒီလုိဓမၼခရီးထြက္ရတာကုိ အေသာကမင္းႀကီး အလြန္ႏွစ္သက္ျမတ္ႏုိး တယ္။ ဘုရင္မင္းႀကီး ဟာ အလွဴတကာ့ အလွဴေတြထဲမွာ ဓမၼ အလွဴကုိအျမတ္ဆုံးလုိ႔ ခံယူထားၿပီး ဒီလုိ သူသိတဲ့ တရားဓမၼေတြ ကုိမွ်ေ၀ရင္း ဓမၼမိတ္ေဆြေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ ခ်စ္ၾကည္မူရယူခဲ့တယ္။ တရားဓမၼေဟာၾကားျခင္း ဟာ ေဟာၾကား သူ အတြက္ ဒီဘ၀မွာ လည္း ေကာင္းက်ဳိး တရားေတြရမယ္ ေနာင္သံသရာ မွာလည္း မေရမတြက္ႏုိင္တဲ့ အက်ဳိးတရားေတြရမယ္လုိ႔အေသာကမင္းႀကီးယုံၾကည္ပါတယ္။ ျပည္သူျပည္သားေတြကုိကာမဂုဏ္အာ႐ုံေတြကုိအလြန္က်ဴးမလုိက္စားဖုိ႔၊ကာမဂုဏ္ဆႏၵေတြကုိပညာနဲ႔ထိန္းေၾကာင္းဖုိ႔ေဟာေျပာေလ့ရွိတယ္လုိ႔ ေက်ာက္စာေတြ မွာမွတ္တမ္းတင္ထားတယ္။ အေသာကမင္းႀကီးဟာတုိင္းျပည္ကိစၥကုိ ေဆာင္ရြက္ရာမွာအလြန္လုံ႔လျပဳ တယ္။ ႏူိးၾကားတယ္။ တုိင္းေရးျပည္ေရး ကိစၥႀကဳံလာရင္သူပြဲေတာ္တည္ေနသည္ျဖစ္ေစ ၊ မိဘုရားေ ဆာင္ေရာက္ေနသည္ျဖစ္ေစ၊ ဥယ်ာဥ္ေတာ္မွာေပ်ာ္ပြဲ စားေနသည္ျဖစ္ေစ၊ ခ်က္ခ်င္းသတင္းပုိ႔ရမယ္လုိ အမိန္႔ထုတ္ထားပါတယ္။ မင္းႀကီးဟာ ရွင္ဘုရင္ေကာင္းတစ္ပါးျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားျခင္း ၊က်င့္ႀကံျခင္းဟာ တုိင္းျပည္ဘုရင္တစ္ပါးက ျပည္သူေတြအတြက္ေဆာင္ရြက္ရမဲ့တာ၀န္၀တၱရားတစ္ရပ္အျဖစ္ခံယူထားတယ္။ကမာၻေပၚကသက္ရွိအားလုံးရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားကုိ ေဆာက္ရြက္ရတာ၊ ေဆာက္ရြက္လုိ႔ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အက်ဳိးစီးပြားေတြကုိ ဆထက္တပုိး တုိးပြားလာေအာင္ႀကိဳးစားအားထုတ္ေနတာဟာအမြန္ျမတ္ဆုံးအလုပ္လုိ႔အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ခံယူထားတယ္။ သူရဲ႕အုပ္ခ်ဳပ္စီမံမူအားလုံးဟာ ျပည္သူျပည္သားနဲ႔သက္ရွိအားလုံးအေပၚမွာ တင္ရွိေနတဲ့ ေက်းဇူးတရား၊ သံသရာေၾကြးကုိဆပ္ေနရတာျဖစ္တယ္လုိ႔လည္းသူ ခံယူထားပါတယ္။ အေသာကမင္းႀကီးဟာ ျပည္ သူ၊ ျပည္သား သတၱ၀ါအားလုံးကုိ ယခု မ်က္ေမွာက္ဘ၀မွာ လည္း ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ့ေစခ်င္တယ္၊ ေနာင္ သံသရာမွာ လည္း ေကာင္းမြန္တဲ့ သုဂတိဘုံဘ၀ေတြမွာခံစားေပ်ာ္ရႊင္ေစခ်င္တယ္။ သူဟာ သူမွတပါး အျခား သတၱ၀ါအားလုံးကုိသူ႕ရဲ႕ရင္၀ယ္သား၊သမီးမ်ားပမာသေဘာထားေၾကာင္း ေက်ာက္စာမွာ
ေရးထုိးထားခဲ့ပါတယ္။
(ေက်ာက္စာ - ၆)

အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ ေက်ာက္စာေတြထဲမွာ "ဓမၼ’’ ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကုိအမ်ဳိးမ်ဳိးဖြင့္ဆုိထားတယ္။''ေကာင္းျမတ္ မူ"(sadhu) ၊"မေကာင္းမူမွ ကင္းစင္မူ" "ေကာင္းမူမ်ားစြာျဖင့္ ျပည့္စုံမူ’’၊ "သနားေစာင့္ေရွာက္မူ’’၊ "ေပးကမ္း စြန္႔ႀကဲမူ’’၊ ‘’မွန္ကန္မူ သစၥာတရား’’၊ "ကုိယ္၊ ႏူတ္၊ႏွလုံးစင္ၾကယ္မူ’’စသည္ျဖင့္ ေတြ႕ရပါတယ္။ တရားဓမၼကုိ သိရွိနားလည္ျခင္း၊ မ်က္ေမွာက္ျပဳ ျခင္းဆုိတဲ့ အဓိပၸါယ္မွာ”သနားေစာင့္ေရွာက္မူရွိျခင္း’’၊ "လြတ္ လြတ္ ေပးကမ္း စြန္႔ႀကဲႏုိင္ျခင္း’’၊ "သစၥာတရား’’ ၊ "စိတ္ႏွလုံး စင္ၾကယ္မူ”၊ “စိတ္ႏွလုံး ႏူးညံ့မူ”၊ “ေကာင္းျမတ္မူ” စတဲ့ ေကာင္းျမတ္တဲ့ အရည္ေသြးေတြပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ဟာ ‘’ေပးကမ္းစြန္႔ႀကဲမူ” ကုိေတာ့ လုပ္တယ္၊ သုိေသာ္ သူဟာ အာ႐ုံေတြအေပၚမွာထိန္းခ်ဳပ္ထားႏုိင္စြမ္း မရွိဘူးဆုိရင္ ၊သူတထူးရဲ႕ ေက်းဇူးတရားတုိ႔ကုိ ေခ်ပတတ္ရင္၊ခုိင္ၿမဲတဲ့ ႐ုိးသားစင္ၾကယ္မူ မရွိဘူးဆုိရင္၊ အထူးေကာင္း မြန္သူ မဟုတ္ေသးဘူး၊ နိမ့္က်ေနေသးတယ္လုိ႔ ဆုိထားပါတယ္။ ဒီအျပင္ "ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မူ’’၊ "လူသားမဆန္မူ’’၊ ေဒါသ၊ မာနတရားမ်ား၊ မနာ၀န္တုိမူ စတဲ့ အကုသုိလ္တရားေတြဟာ စိတ္ညစ္ႏြမ္းမူ ကိေလသာတရားေတြကုိ ပုိၿပီး တုိးပြားေစလိမ့္မယ္ လုိ႔ အေသာကမင္းႀကီးဟာ သူ႔ရဲ႕ေက်ာက္စာထဲ မွာ သတိေပးေရးထုိးထားတယ္။
"ေကာင္းမူျပဳ ဖုိ႔ ဆုိတာ မလြယ္ဘူး၊ ေကာင္းတာေတြ ကုိ ျပဳလုပ္အားထုတ္တဲ့အခါအစ မွာေတာ့ အခက္ခဲေတြ႕ရလိမ့္မယ္’’ လုိ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။ အဲဒီေနာက္မင္းႀကီးကသူဟာ ေကာင္းမူ မ်ားစြာကုိ အား ထုတ္ခဲ့ၿပီးၿပီ လုိ႔ဆက္လက္ေရးထုိးထားတယ္။ (ေက်ာက္စာ ၄ - ၅ ) အေသာကမင္းႀကီး ဟာ ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ အဆုံးမေတာ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သူ႕ရဲ႕ဓမၼအျမင္ အယူဆေတြကုိ နည္း လမ္းႏွစ္ခု နဲ႔ ျပန္႔ပြားထြန္း ကားေအာင္ အားထုတ္ခဲ့တယ္။ ပထမနည္းက အာဏာစက္နဲ႔ ဥပေဒျပ႒ာန္းျခင္း အားျဖင့္ တရားဓမၼတည္ တံ့ျပန္႔ပြားေစျခင္းျဖစ္တယ္။ တရားဓမၼနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒေတြကုိ ျပ႒ာန္းခဲ့တယ္။ ဒီဥပေဒေတြဟာ အထူးသျဖင့္သတၱ၀ါေတြကုိညဥ္းဆဲသတ္ျဖတ္ျခင္းေရွာင္ၾကဥ္ဖုိ႔နဲ႔သက္ဆုိင္တယ္။ အေသာကမင္းႀကီးဟာ ဒီလုိဥပေဒျပ႒ာန္းျခင္းနည္းလမ္းနဲ႔သူရဲ႕သတၱ၀ါေတြအေပၚညဥ္းဆဲသတ္ျဖတ္ျခင္းနဲ႔ဆုိင္တဲ့ဓမၼအျမင္၊က်င့္သုံးေဆာက္တည္မူကုိသူ႕တုိင္းျပည္က ျပည္သူ၊ ျပည္သားေတြကုိလည္းအာဏာစက္နဲ႔က်င့္သုံးေဆာက္တည္ေစခဲ့တယ္။ တရားဓမၼတည္ရွိေစခဲ့တယ္။ ေနာက္တစ္နည္းကေတာ့တရားဓမၼေတြကုိဆင္ျခင္ပြားမ်ားေစျခင္း၊ကုိယ္တုိင္သိျမင္ေအာင္ က်င့္ႀကံအားထုတ္ေစျခင္းျဖင့္တည္တံ့ျပန္႔ပြားေစျခင္းျဖစ္တယ္။ဒီနည္းလမ္းနဲ႔တုိင္းသူ ျပည္သားေတြဟာသတၱ၀ါေတြကုိသတ္ျဖတ္ညဥ္းဆဲျခင္းမျပဳဖုိ႔တားျမစ္ရတဲ့အေၾကာင္းရင္းကုိ ေလးေလးနက္နက္သေဘာေပါက္နားလည္သြားၾကလိမ့္မယ္။ ျပီးေတာ့ဒီနားလည္သိျမင္မူ ကေနသူတုိ႔ရဲ႕အျခား ျပဳလုပ္အားထုတ္မူေတြမွာ လည္းတရားဓမၼနဲ႔ယွဥ္ၿပီး ျပဳလုပ္အားထုတ္သြားၾကလိမ့္မယ္ လုိ႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီလို ကိုယ္တုိင္ဆင္ျခင္ပြားမ်ားျခင္း၊ က်င့္ႀကံအားထုတ္ျခင္းျဖင့္သိရွိတဲ့ တရားဓမၼ အျမင္ ဟာ ဥပေဒ တားျမစ္ခ်က္ေၾကာင့္ က်င့္ႀကံရတဲ့ တရားဓမၼ ထက္ပုိၿပီး အဆင့္တန္းျမင့္ေၾကာင္း လည္း ေရးထုိး ထားပါတယ္။
(ေက်ာက္စာ - ၇ )

ဘုရင္မင္းျမတ္ဟာ သတၱ၀ါေတြရဲ႕အသက္ကုိ မသတ္ဖုိ႔၊ သက္ရွိအားလုံးကုိ တန္ဖုိးထားဖုိ႔၊ လူအခ်င္းခ်င္း ႐ုိေသမူ ဂါရ၀တရား ထားဖုိ႔ အထူးအေလးေပးခဲ့တယ္။ ေသမိန္႔ေသဒဏ္ က်ခံေနရတဲ့ရာဇ၀တ္သား တစ္ေယာက္ကုိေတာင္မွ ေဆြမ်ဳိးမိဘေတြ နဲ႔ေတြ႕ဆုံဖုိ႔၊ ေနာင္သံသရာအတြက္ ေကာင္းမူကုသုိလ္ျပဳလုပ္ဖုိ႔ အတြက္ အမိန္႔မခ်မွတ္ခင္ (၃) ရက္ လြတ္ ၿငိမ္းခ်မ္းသာ ခြင့္ေပးခဲ့တယ္။ အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕နန္းစံသက္ (၂၆) ႏွစ္အတြင္းမွာ (၂၅) ႀကိမ္တုိင္တုိင္ ရာဇ၀တ္သားေတြကုိ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာ ခြင့္ေပးခဲ့တယ္။

(ေက်ာက္စာ - ၅) အေသာကမင္းႀကီးအထူးညႊန္ျပေရး ထုိးထားတဲ့ ‘’သူတပါးအ သက္ကုိ ေလးစားမူ’’ ဆုိတဲ့ တရားဓမၼဟာကုိယ္မွတပါးအျခားေသာသတၱ၀ါေတြဟာကိုယ္လုိဘဲအသက္ရွင္သန္လုိတယ္ခံစားတတ္တယ္ဆုိတဲ့ခံစားသိျမင္မူကုိယ္ခ်င္းစာတရားေပၚမွာ အေျခခံထားတာျဖစ္တယ္။ အေသာကမင္းႀကီး အထူးအေလးနက္ထားတဲ့အျခားေကာင္းျမတ္တဲ့ တရားဓမၼေတြ ကေတာ့ "ၾကင္နာသနားမူ”၊ "ေပးကမ္းစြန္႔ႀကဲမူ’’၊ "မွန္ကန္ျခင္း သစၥာတရား’’၊ "ကုိယ္ႏူတ္စိတ္ စင္ၾကယ္မူ’’၊ "မိခင္၊ ဘခင္ေတြရဲ႕ ဆုံးမစကားကုိ နားေထာင္မူ’’၊ "အျခားသူေတြရဲ႕အေပၚမွာ တရားမွ်တစြာ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမူ’’ ၊ " မိမိေနထုိင္တဲ့ လူ႕ပတ္၀န္းက်င္ ရဲ႕ ေက်းဇူးတရားေတြကုိ နားလည္သိရွိမူ’’ စတဲ့ အရည္အေသြးေတြျဖစ္တယ္။ အေသာကမင္းႀကီးသိျမင္တဲ့ တရားဓမၼေတာ္ေတြ ဟာၾကြယ္၀ျပည့္စုံလွပါတယ္။

အေသာကမင္းႀကီးဟာက်င့္သုံးဖုိ႔သူလမ္းညႊန္တုိက္တြန္းထားတဲ့တရားဓမၼေတြကုိတုိင္းသူျပည္သားေတြ လုိက္နာမူရွိမရွိ စိစစ္စုံစမ္းဖုိ႔၊ စစ္ေဆးဖုိ႔ အတြက္ ဓမၼေရးရာ ၀န္ႀကီးေတြကုိ ခန္႔အပ္ထားခဲ့တယ္။ အဲဒီဓမၼေရးရာ၀န္ႀကီးေတြဟာငါးႏွစ္တစ္ႀကိမ္သက္ဆုိင္ရာနယ္ေတြကုိသြားေရာက္စုံစမ္း၊စစ္ေဆးၾကရတယ္။
(သီးျခားေက်ာက္စာ -၁၊ Dhauli) ။

အေသာမင္းႀကီးရဲ႕ အရွည္လ်ားဆုံးေရးထုိးခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာ နံပါတ္ (၁၄) မွာ၊မင္းႀကီးရဲ႕ တရားဓမၼ အျမင္ေတြ ဟာ ဗုဒၶ၀ါဒကလာတယ္လုိ႔အတိအက်ေဖာ္ျပမထားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အခ်ဳိ႕ပညာရွင္ေတြ က မင္းႀကီးရဲ႕ဓမၼအျမင္ဟာ ဗုဒၶ၀ါဒ ဟုတ္ေလမလား ဆုိတဲ့ သံသယေတြရွိၾကပါ တယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း မင္းႀကီးရဲ႕ ဓမၼအျမင္ဟာ ဗုဒၶ၀ါဒမွတပါးေသာ အျခားဘာသာေရး၀ါဒ တစ္ခုခုေပၚမွာ အေျခခံတယ္ လုိ႔ေတာ့ ေျပာႏုိင္စရာမရွိဘူး။ဥပမာ - ဟိႏၵဴ၀ါဒက "မႏုဓမၼသတ္” မွာ သုံးႏႈန္းထားတဲ့ “ဓမၼ” ဆုိတဲ့အသုံးႏႈန္းရဲ႕ အဓိပၸါယ္ဟာ တရားစီရင္ေရး ဥပေဒ နဲ႔သာ သက္ဆုိင္တယ္။ "နိယာယ၀ါဒဂုိဏ္း’’ နဲ႔ "ဂ်ိန္း၀ါဒ’’ မွာလည္း "ဓမၼ’’ ဆုိတဲ့ အသုံးႏႈန္းကုိသုံးထားပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း အဲဒီ အသုံးႏႈန္းက ဆုိလုိတဲ့ အဓိပၸါယ္ဟာ အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ ေက်ာက္စာေတြက "ဓမၼ” အသုံးႏႈန္းအဓိပၸါယ္နဲ႔လုံး၀ ကြာျခားေနပါတယ္။ "ေ၀ဒက်မ္း’’ နဲ႔ "ဥပနိသွ်က်မ္းဂန္’’ ေတြမွာသုံးႏႈန္းထားတဲ့ "ဓမၼ” အဓိပၸါယ္ဟာ မင္းႀကီး ဆုိလုိတဲ့ အဓိပၸါယ္နဲ႔ေတာ့နီးစပ္တယ္၊ သုိ႔ေသာ္ ထပ္တူက်တယ္ လုိ႔ေတာ့ မေျပာႏုိင္ပါ ဘူး။ "ဥပနိသွ်က်မ္းဂန္’’ ေတြ ဦးတည္ထားတာကျဗဟၼာနဲ႔ အတၱ၀ါဒ ျဖစ္တယ္၊ "ဓမၼ’’ မဟုတ္ဘူး။ အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ ဦးတည္မူ ကေတာ့ "ဓမၼ’’ သက္သက္သာျဖစ္တယ္။

"ဘဂ၀ဂ္ဂီတ’’ မွာ "ဓမၼ’’ ဆုိတာ "ကမၼေယာဂ’’ က်င့္စဥ္ရဲ႕ အဓိကက်တဲ့က်င့္၀တ္၊ က်င့္ထုံးတစ္ခုျဖစ္ၿပီး "ဆြဓမၼ’’ လို႔ေခၚတဲ့ က်င့္၀တ္၊ ၀တၱရားတစ္ခုအျဖစ္ေတြ႕ရပါတယ္။ "ဘဂ၀ဂ္ဂီတ’’မွာေကာင္းျမတ္တဲ့ဓမၼ က်င့္၀တ္၊က်င့္ထုံးေတြကုိ ေဖာ္ျပထားၿပီးအမ်ားအားျဖင့္အေသာကမင္းႀကီးရဲ႕ေက်ာက္စာေတြမွာေရးထုိးထားတဲ့ဓမၼသေဘာထား အျမင္ေတြနဲ႔ တူညီေနတယ္။သုိ႔ေသာ္ မတူတဲ့ အခ်က္ကဘာလဲ ဆုိေတာ့ "ဘဂ၀ဂ္ဂီတက်မ္း’’က "စစ္’’ ကုိ ခ်ီးမြမ္းေရးသားထားၿပီး အေသာကမင္းႀကီးက"စစ္’’ ကုိ ဆန္႔က်င္ ႐ူတ္ခ်ထားတဲ့ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။
အျခား ဘာသာ၀ါဒေတြနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္တဲ့အခါ "ဓမၼ’’ ဆုိတဲ့အသုံးႏႈန္းဟာ "ဗုဒၶ၀ါဒ’’ မွာ အဓိက အစိတ္ပုိင္းမွာ ရွိေနပါတယ္။ "ဗုဒၶ၊ ဓမၼ၊ သံဃာ’’ ဆုိတဲ့ ရတနာသုံးပါးမွာ "ဓမၼ’’ ဆုိတာ တပါးအပါ၀င္ျဖစ္ တယ္။ျပီးေတာ့အေသးစားေက်ာက္ခ်ပ္စာေတြနဲ႔ေက်ာက္စာတုိင္ေတြမွာလည္း အေသာကမင္းႀကီးဟာ သဒၶါ တရားထက္သန္တဲ့ဗုဒၶ၀ါဒီဘုရင္မင္းျမတ္ျဖစ္ေၾကာင္းေဖာ္ျပထားတယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ အေသာကမင္းႀကီး ရဲ႕ဓမၼအျမင္၊ ဓမၼသေဘားတရားေတြဟာ "ဗုဒၶ၀ါဒ’’ ရဲ႕ ဓမၼအျမင္၊ဓမၼ သေဘာတရား ေတြသာျဖစ္ပါတယ္။

အေသာကမင္းႀကီးဟာသူကုိယ္တုိင္ကဗုဒၶ၀ါဒီအျဖစ္ကူးေျပာင္းခဲ့ေပမဲ့အျခားဘာသာတရားေတြကုိလည္းတရားနဲ႔အညီခ်ီးေျမွာက္ခဲ့တယ္။ဘာသာတရားအားလုံးရဲ႕ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ကုိးကြယ္ယုံၾကည္သူေတြအားလုံးကုိေပးကမ္းလွဴဒါန္းမႈ၊ပူေဇာ္မူေတြျပဳလုပ္ခဲ့တယ္ လုိ႔ ေက်ာက္နံပါတ္ (၁၂) မွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။